• Yeni Mah. 507 Sok. No:2 Kat:4 Küçükköy Gaziosmanpaşa / İSTANBUL

Bitki Yetiştiriciliği

Kentsel dönüşüm ve yeni konut siteleri nedeniyle dış mekan süs bitkisi yetiştiriciliği pazarı çok hızlı büyüyor. Sektörün büyüklüğü 10 milyar TL’yi buldu. Kaliteli ve hızlı form tutan bitkileri yetiştirenler kazanacak. İhracatı hızla artan dış mekan süs bitkilerine çevre ülkelerden yoğun talep var…

Hızla artan betonlaşma ve plansız yerleşim nedeniyle insanlar şehirlerde nefes almakta zorlanıyor. Bu nedenle en ufak bir yeşillik bile kentliler için adeta yaşamsal önem taşıyor. Çevre duyarlılığı ve bilinci günden güne artarken artık yerel yönetimler de ağaçlandırmaya ve çevre düzenlemesine önem veriyor. Otoyol kenarlarına dikilen ağaçlar, mevsiminde açan laleler, özel şekiller verilerek yapılan peyzaj süslemeleri yeşile verilen önemin bir göstergesi…

Yapılan yeni mimari uygulamalarda da peyzaj olmazsa olmaz olarak kabul ediliyor. Kentsel dönüşümle kentlerin ve yaşam alanlarının hızla yenilendiği ülkemizde önümüzdeki yıllarda dış mekan süs bitkilerine ve peyzaja verilen önem artacak. Biz de bu gerçeklerden yola çıkarak dış mekan süs bitkiciliğini yatırım alanı olarak dergimizde işlemeye karar verdik.

10 MİLYAR DOLARLIK PAZAR 

Türkiye’nin istatistik fakirliği bu araştırmada da karşımıza çıktı. Bu alandaki kayıt dışılık yüzde 50’ye ulaşıyor. Halk arasında hem iç hem de dış mekanlarda kullanılan çiçek ve ağaç tüm yeşilliklere “süs bitkisi” deniliyor. Bu alan fiiliyatta, kesme çiçek, iç mekan süs bitkileri, dış mekan süs bitkileri ve doğal çiçek soğanları olarak dört gruba ayrılıyor. Dış mekan süs bitkilerine park ve bahçe düzenlemesinde kullanılan ağaç, ağaççık, sarılıcı, tırmanıcı çim ve yer örtücü bitkiler ve çiçekler giriyor. Bu bitkiler park ve bahçelerde, yol ağaçlandırmalarında, refüjlerde, yeşil veya renkli yaprakları, çiçekleri, meyveleriyle etki yaratıyor.

Süs bitkilerinin iç pazar büyüklüğünün yaklaşık 10 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. SASBÜD (Saksılı Süs Bitkileri Üreticileri Derneği) Başkanı Abdullah Okul, Türkiye’de dış mekan süs bitkisi üreten bine yakın işletme olduğunu tahmin ediyor. Bunlardan 300’ünün derneklerine üye olduğunu belirten Okul, bu sayıyı artırıp, bu alandaki kayıt dışını önlemek için çalıştıklarını söylüyor.

 

“KDV YÜZDE 8’E DÜŞMELİ”

Abdullah Okul’un verdiği bilgiye göre, Türkiye’de kestane, meşe, ıhlamur gibi çok yapraklı ağaçlar daha çok Bursa Kestel bölgesinde yetiştiriliyor. İbrili tür denilen selvi türü ağaçlar ise Adapazarı Sapanca ve Pamukova civarında üretiliyor. Çalı grubu olarak adlandırılan bitkilerin ise İzmir Ödemiş ve Yalova’da yaygın olarak yetiştirmesi yapılıyor. Refüj ve kavşaklarda çokça kullanılan çalı gurubu bitkileri Samsun, Ordu ve İstanbul’da da üretenler var. Türkiye’de dış mekan süs bitkileri kullanımının artırılması için çalıştıklarını belirten Okul, “Süs bitkileri lüks tüketim ürünü olarak görülüyor, bu nedenle KDV’si yüzde 18. Biz KDV’nin yüzde 8’e çekilmesi için uğraşıyoruz. Bir apartman sahibi ağaç ve bitki dikiyorsa, yaşadığı ortamı güzelleştiriyor demektir. Bunun teşvik edilmesi gerekiyor” diyor.

“ÖZEL TEŞVİK YOK”

Süs bitkilerinde üretici sayısı arttıkça ihracat da artıyor. Türkiye bu alanda öncelikle kesme çiçek ihraç etmeye başladı. 2012’de 28 milyon dolar kesme çiçek 40 milyon dolar da dış mekan süs bitkisi ihraç etti. Dış mekan süs bitkisi ihracatı, kesme çiçeği ilk olarak 2011’de geçti. Bu geçişte, Türkmenistan, Azerbaycan ve Kuzey Irak’ta Türk müteahhitleri tarafından yapılan projelerin etkisi büyük. Türk müteahhitleri Türkiye’de yetiştirilen süs bitkilerini bu yeni mekanlarda kullanmayı tercih ediyor. 2013’te de aynı yönde talep sürüyor. 2014’te süs bitkisi ihracatının kesme çiçek ihracatını ikiye katlaması bekleniyor.

Orta Anadolu Süt Bitkileri ve Mamülleri İhracatçıları Birliği Başkanı Osman Bağdatlıoğlu, “Türkmenistan, Azerbaycan ve Irak’a dış mekan süs bitkisi ihracatımızın daha da artmasını bekliyorum. Türkiye’de inşaat sektörünün gelişimine bağlı olarak iç pazarda da büyüme olacak. Buna bağlı olarak üretimin artması, üretim alanlarının geliştirilmesi gerekiyor” diyor. Sakarya, Yalova ve Antalya’da üretimin yoğunlaştığını belirten Bağdatlıoğlu, bu konuda özel bir teşvik olmamasından yakınıyor. Ziraat Bankası’nın kredileri dışında bu alanda özel bir teşvik olmadığını belirten Bağdatlıoğlu, “İtalya ve İspanya’dan bu alanda ciddi ithalat var. Oysa Türkiye’de bunları üretebilecek altyapı ve kabiliyet var. Üretimin teşvik edilmesi ülkeye ciddi bir katma değer kazandırır” açıklamasını yapıyor.

SÜS BİTKİSİ VADİSİ

Süs bitkiciliğine yönelik henüz doğrudan teşvik yok ama nasıl bir teşvik sistemi oluşturulabileceğine ilişkin arayışlar sürüyor. Bu arayışlardan biri de Düzce’de bir süs bitkisi vadisinin oluşturulması yönünde. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Ormancılık ve Su Şurası’nda Adapazarı-Düzce hattında “Süs Bitkisi Vadisi” oluşturmayı önerdi. Bölgede yapılacak olan yatırımların teşvikte öncelikli olması gerektiğini açıkladı ama henüz bu konuda çıkmış bir karar yok.

Dış mekan süs bitkilerinin önemli bir bölümü serada yetiştirilmeyi tercih edildiği için seracılıkla ilgili kredi ve hibelerden üreticiler yararlanabiliyor. Ziraat Bankası ile Tarım Kredi Kooperatiflerince yönetmeliklere uygun olarak yetiştiricilik yapan üreticilere, 10 milyon TL üst limite kadar cari faiz oranından yüzde 25-50 indirim yapılmak suretiyle kredi kullandırılıyor. “Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi” projesi çerçevesinde, alternatif enerji kaynakları (jeotermal, güneş enerjisi) kullanılarak yapılan sera projelerine belirli bir üst limite kadar yüzde 50 hibe desteği sağlanıyor. Aslına bakılırsa önemli teşvikler yok ama bu alana yatırımlar hızlı artıyor. Ancak işin fazla bilinmemesi için birçok firma haberimize katılmak ve bilgi vermek istemedi.